نیروى اتم، جنگ و صلح

بهمن ۱۳م, ۱۳۸۴ توسط Houshang

هوشنگ سارنج - تورنتو

جهان و به ویژه خاورمیانه، کانون التهابات جنگى و فرقه اى باید از وجود سلاح هاى اتمى پاک شود.

نزدیک به یکصد جسم ساده در جهان هستى وجود دارد که میلیونها اجسام دیگر از آنها ساخته و ترکیب شده اند، این اجسام ساده “عناصر” هستند.

کوچکترین جزء یک عنصر یک اتم است. کوچکترین جزء عنصر طلا، یک اتم طلا مى باشد. اتمها در شکل هاى گوناگون مى توانند به یکدیگر بپیوندند و از آن فرایند، دیگر اجسام بوجود مى آیند. هر اتم یک هسته دارد. در هسته همه اتمها، جز هیدروژن ذره هایى به نام “نوترون” مى باشد و گرد هسته ها یک یا چند ذره خرد به نام “الکترون” در گردشند.

اتمهاى چند عنصر کمیباب خودبخود و آرام آرام مى شکنند و از آنها ذراتى به خارج پرتاب مى شوند و انرژى مى دهد که این به شکل نور یا گرماست، اینگونه عناصر را “رادیواکتیو” نامیده اند. “رادیوم” و “اورانیوم” از آن گونه اند

واژه “اتم” که معنى غیرقابل جدایى مى دهد، ریشه در تاریخ یونان باستان دارد. فیلسوف ما قبل تاریخ میلادى یونان (Democritus) مى گفت: جهان از تعدادى اجزاء ریز جدایى ناپذیر به نام اتم هست شده است. او که در زبان پارسى و عربى به ذیمقراتیس شهرت دارد، زاده شهر Abdera در شمال یونان، نظریه پرداز “اخلاق”، “فلسفه”، “ریاضى”، “ادبیات و زبان” بوده است.

دانشمندان تا آغاز سده بیستم (۱۹۰۰) از انرژى حاصل از تغییراتى که در هسته اتم پس از شکافتن بوجود مى آید، چندان اطلاعى نداشتند پس از پى بردن به این توان عظیم، کاربردهاى گوناگونى از جمله تولید برق براى آن پدید آمده که اگر دقیقا و بدون خطر توسعه یابد مى تواند براى بشر سالیان بسیارى تولید انرژى الکتریکى بنماید.

اکنون دانشمندان مى دانند چگونه به انرژى اتمى مى توان دست یافت. براى این کار از ماشین هاى اتم شکن  استفاده مى کنند، تا قسمت هایى از اتم را به سوى هسته یک اتم دیگر چنان پرتاب کنند که آن هسته متلاشى گردد و از این شکافت اتمى و واکنش زنجیره اى انرژى بسیارى آزاد شود. در شکافت اتمى، هسته اتم متلاشى مى شود و مى توان آن انرژى رها شده را در راه مفید یا زیانبار به کار برد.

بمب هاى اتمى کاربردى زیابنار از این انرژى فراوان است و با تحت کنترل درآوردن و مهار کردن این نیروى عظیم در مقدارى ثابت و منظم مى توان آن را به خدمت بشریت درآورد. دانشمندان پژوهشگر براى نخستین بار سه سال بعد از آغاز جنگ جهانى دوم توانستند با شکافتن هسته اتم نیروى بسیارى استخراج نمایند، این دستاورد آنان را به سوى ساخت بمب اتمى هدایت کرد و اولین بمب اتمى ساخت بشر را آمریکا در تاریخ July 16, 1945 در صحراى Alamogordo نیومکزیکو آزمایش کرد و سپس براى به زانو درآوردن و انتقامجویى بندر پرل هاربر- از ارتش ژاپن نیروى هوایى آن کشور دو بمب اتمى - با دو فرمول جداگانه- بردو شهر ژاپنى “هیروشیما” و “ناگازاکى” فرو انداخت که موجب نابودى آن دو شهر و مرگ ۱۴۰۰۰۰ نفر ژاپنى گردید، شدت خسارت و ویرانى چنان بود که به پایان یافتن جنگ دوم جهانى انجامید.

پس از پایان جنگ جهانى دوم و تقسیم بندى جدید جهان به دو بلوک شرق و غرب و پدید آمدن دوران جنگ سرد از ۱۹۴۵ - ۱۹۸۰ دو کشور مدعى سردمدارى متحدان خود یعنى آمریکا و شوروى سابق به زرادخانه اتمى عظیمى دست یافتند، آمریکا در سال ۱۹۵۲ بمب هیدروژنى و به دنبال آن شوروى سابق هم از همان نوع بمب را آزمایش کرد.

در پى مسابقه جنگ افزارهاى اتمى ,مردم جهان را زیر شمشیر دموکلس خویش ,میان خوف و رجاى بى پایان، ناامید و سرگردان نگاه داشتند. در پى ساخت بمب هیدروژنى به نوعى دیگر از آن به نام بمب نوترونى رسیدند که شدت تشعشات اتمى آن نابود کننده موجودات زنده است و ناچیز بودن توان ایجاد خلاء و موج ضربه اى آن بر ساختمانها و تاسیسات مورد نیاز بعدى اشغالگران اثرى ندارد. سران دو بلوک که خواستى جز رهبرى اقتصادى و نظامى و مرامى خود را دنبال نمى کردند با ایجاد رویدادهاى بس نفرت انگیز خود را بر مردم جهان تحمیل کردند. آنان باور داشتند که نحوه اداره سیاسى و اقتصادى هر گروه از دیگرى شایسته تر و بهتر است. بارها زندگانى انسانهاى زحمتکش و صلح طلب غیروابسته را به لبه پرتگاه جنگ خانمانسوز اتمى دیگرى پیش بردند وحشت پیدایى زمستان اتمى خواب راحت و آسایش پیگیر را از چشم جهانیان ربود. برخوردهاى جنگ طلبانه بسیارى، همچون مساله هواپیماى U-2 آمریکاییان، مرگ نفرت برانگیز سیاسى پاتریس لومومبا - رهبر کنگو- ، برخورد بس خطرناک آمریکا و شوروى سابق بر سر موشکهاى آنها در کوبا - خلیج خوکها- ، ایجاد طرح مارشال براى مقابله با کمونیست ها در آسیا و اروپا، برپایى دیوار برلن، مسابقه فضایى و هزاران بحران دیگر دوران جنگ سرد، از آن جمله اند.

امروزه به یمن جنگ جهانى دوم و کشتار پنجاه و پنج میلیون انسان، همراه چاشنى بمب اتمى نافرخنده زیر سایه بند و بست هاى پنهانى و بده بستانهاى رقابتى، آمریکا، روسیه، انگلیس، فرانسه، هند، پاکستان و اسراییل داراى بمب خانمانسوز اتمى شده اند و بخیال خود جهان را در صلح مسلح نگاه داشته اند. به هر روى نیروى رها شده از شکافت هسته اى حرارت بسیارى ایجاد مى کند که آن گرما مى تواند بخار مورد نیاز گرداندن توربین هاى متصل به ژنراتورهاى مولد برق را تامین کند. دانشمندان توانسته اند راکتورهاى هسته اى ویژه اى بسازند که با شکافتن یک پوند اورانیوم در چنان کوره هایى، گرمایى برابر با سوزاندن ۱۴۰ تن زغال سنگ بدست آورند. بیشتر نیروگاه هاى مولد برق در جهان، حرارتى یا آبى هستند. نیروگاه هاى حرارتى با هر گونه سوخت که باشند، نیاز به بخار حاصل از جوشاندن آب دارند، تا بتوان بدان وسیله ژنراتور را به گردش درآورد. نیروگاه هاى آبى هم از فشار ریختن آب از سد  ,آبشارى بر روى پره هاى توربین متصل به ژنراتور تولید الکتریسیته مى کنند. نیروگاه هاى حرارتى با سوخت فسیلی پایان پذیر مى گردند و نیروگاه هاى آبى، آب فراوان مى طلبند که در همه جاى جهان مقدور و میسر نخواهد بود.

با همه سختى ها و کاستى ها چه باید کرد؟ با احتیاج روزافزون جهان به نیروى برق، پاره اى راه کار استفاده از نیروگاه هاى هسته اى را پیشنهاد مى کنند که آن هم مشکلش کمتر از بى آبى و کمبود روزافزون سوخت فسیلی و بهم ریختن اکوسیستم زمین نخواهد بود. نخست ساخت نیروگاه اتمى از فسیلی و آبى گرانتر است، به امنیت نگهدارى فوق العاده نیاز دارد، از همه باﻻتر خطر پرتوافشانى مرگبار آن مى باشد. بسیارى کشورهاى دارنده نیروگاه اتمى از ساختن نیروگاه هاى جدید مى پرهیزند. انفجار نیروگاه هایى در انگلیس، آمریکا و چرنوویل فراموش شدنى نیست.

نیروگاه هاى اتمى، امروزه از نوعى اورانیوم به نام U-235 استفاده مى کنند زیرا این ایزوتوپ طبیعى است و مى توان به آسانى هسته آنرا شکافت. در جهان سه گونه اورانیوم وجود دارد:  U-235, U-234, U-238 که از همه فراوانتر است. پس از شکستن هسته اورانیوم عنصرى به نام “پلوتونیوم” بدست مى آید که در طبیعت وجود ندارد. هسته آن بسیار آسان شکافته مى شود و براى ساخت بمب اتمى به کار مى رود. این تفاله راکتورهاى اتمى با علامت شیمیایىPU-94 شناخته مى شود. پلوتونیوم بسیار خطرناکست زیرا اشعه آلفاى بسیار سریعى مى پراکند. این پرتو سرطان زا بوده و بیماریهاى مساله ساز دیگرى نیز به بار مى آورد. دانشمندان از پلوتونیوم پانزده ایزوتوپ کشف کرده اند از PU-232 تا PU-246 که اهمیت ایزوتوپ PU239 در واکنش زنجیره اى از دیگر اقسام بیشتر است که در ساخت جنگ افزارهاى اتمى بکار گرفته مى شود.

حرف آخر، جهان باید از وجود بمب هاى هسته اى پاک شود، خاورمیانه، مهمترین بخشى از کره زمین مى باشد که بخاطر وجود کانونهاى التهابات قومى، فرقه اى و اختلافات ارضى نباید، صاحب، جنگ افزارهاى اتمى و یا انبار ذخایر چنین سلاح هایى از دولتهاى غربى بشود. سازمان ملل در اجراى خواست همه مردم جهان که خواهان صلح و آرامش براى زندگانى خود هستند، مى بایست گامهاى موثر و عملی در نابودى همه جنگ افزارهاى اتمى از روى زمین بردارد.

استفاده صلح آمیز در زمینه هاى پزشکى، کشاورزى و دیگر رشته هاى خدمت به نوع بشر حق مسلم همه آحاد بشر است.

از پلوتونیوم PU-238 در ساخت پیس میکرهاى قلبى،(Heart Pace Maker) و در قطعاتى از کشتى هاى فضایى یا موارد مشابه دیگر استفاده مى شود. PU242 و PU-244 همچنان بهره هاى علمى مى رسانند.

**********

Houshang Saranj - Toronto  



ارسال شده در نوشته‌ها

نظر شما



درباره گلهای کاکتوس


گلهای کاکتوس مجموعه ایست از نوشته های پراکنده هوشنگ سارنج که به ضرورتِ تعهد نویسنده نسبت به آموزشِ زبانِ فارسی از طریق اینترنت در اختیار علاقمندان قرار گرفته است.

نویسنده باور دارد؛ راه یابی به رسانه های نوشتاری، پیوندی با خوبی و هنرمندانه بودنِ اثر ندارد؛ پشتوانه ای دوستانه می خواهد و آشنایی با راه کارهای نوینِ - جهانِ اقتصادی - که یگانه سود، در کفه ی سنگینترِ شعورِ شاعرانه نیست.

امروز، به یمنِ اینترنت، بی بازدارنده ای، همچون میهمانِ ناخوانده، آرام، از لایِ در به جهانِ بی مرزِ دانشِ گسترده به شاگردی آمده است.