سوریه

مهر ۱۵م, ۱۳۸۵ توسط Houshang

هوشنگ سارنج - تورنتو

با میراث فرهنگى ى بسیار غنى که سهم بزرگى در گسترش تمدن انسان داشته است، کشور مستعربیست با آرزوهاى بازگشت به عظمت دیرین.

Syria

Syria

در جغرافیاى سیاسى جهان جمهورى دموکراتیک سوریه کشوریست با وسعت ۱۸۵۱۸۰ کیلومترمربع، مانده از سرزمینى وسیع تر که طى قرون بخش هایى از آن جدا شده و کشور دیگرى از آن به وجود آمده است.

سوریه در انتهاى منطقه اى قرار گرفته به نام “هلال خضیب” آب و هواى مدیترانه اى کناره ى غربى کشور را سرسبز و آبادان ساخته است. این سرزمین شرق مدیترانه اى دشت ها و دره هاى حاصلخیز، بیابانهاى کم آب و کوهستانهاى برفگیر دارد. رودخانه ى فرات دشت هاى آن را سیراب مى کند.

سوریه با میراث فرهنگى بسیار غنى از تمدن درخشان گذشته ى آن منطقه سهم بزرگى در گسترش و اشاعه ى پیشرفت هاى انسان داشته است; از جمله: نخستین الفباى اختراعى بشر در آنجا پا گرفته و بخش عمده اى از هنر و دانش سوریان هزاره هاى گذشته بر تمدن “یونان” و “روم” اثر گذارده است.

سوریه بر سر راه تجارى سه قاره ى عمده; آفریقا، آسیا و اروپا واقعست. کاروانهاى تجارى با کاﻻهاى آن روزگاران، از راه هاى ایران و عراق به سوریه مى آمدند و محموﻻت خود را به بندرهاى مدیترانه مى ساندند.

حدود چهار هزار سال پیش شهرهاى “دمشق” و “حلب” در کنار راه کاروان رو رشد کردند و مرکز تجارت جهانى شدند. سوریه کشور مستعربى است که بعد از اسلام و پذیرش مسلمانى زبان عربى را رایج کردند و تا امروز به کار مى برند.

سوریه نیز مانند بسیارى کشورهاى جهان سومى که در واقع تیول کشورهاى غربى هستند، واژه دموکراتیک را یدک مى کشد، رییس جمهور و مجلس نمایندگان دارند و لى مردم هیچگونه دخالتى در انتخابات نداشته، کار حکومتگران بیشتر جنبه ى نمایشى و صدا  خفه  کن دارد. ریاست جمهورى در چنان خانواده هایى مادام العمر و شاهانه است “لیبى” نمونه ى دیگرى است.

در سوریه رییس جمهور براى مدت ۷ سال و نمایندگان چهار  ساله از سوى مردم انتخاب مى شوند و لى سالهاست که حزب بعث در

Palmyra

Palmyra

خانواده ى “حافظ اﻻسد” ‘ که در جوانى و پیش از مرگ افسر نیروى هوایى بود ‘ پیشوایى سیاسى جامعه سورى را موروثى نموده و نوعى حکومت پلیسى ى سختگیر بر مردم حاکم است. به قول “برشت” “واى بر مظلوم” رییس جمهور رهبر حزب بعث نیز مى باشد و حزب قدرت سیاسى و نظامى و در واقع کنترل تمام کشور را در دست دارد. استانداران سیزده استان به علاوه ى بخش مجزاى “دمشق” زیر نظم و نفوذ حزب بعث انتخاب مى شوند و مانند تمام کشورهاى فقیر و رو به رشد و خواهان رشد، جوانان مرد باید مدت سى ماه به خدمت سربازى اجبارى بروند که از حکومت و مرزهاى آسیب پذیر کشورشان دفاع کنند. زبان رسمى آنها عربى، نژادشان سامى، ارمنى و کردى است.

بیشتر جمعیت نزدیک به سى میلیونى سوریه در روستاهاى کوچک و کم بضاعت در خانه اى خشت و گلی زندگى و روى زمین هاى مختصر به کشت مایحتاج عمومى خانواده و مقدارى پنبه، برنج و گندم مشعولند.

در بخش ساحلی کشت مرکبات رونق فراوان دارد، زیتون و انار سوریه شهرت به سزایى دارد. پاره اى شهرهاى سوریه از شهرهاى بسیار قدیمى جهان به شمار مى روند ‘ دمشق پایتخت کشور ۵۰۰۰ سال سابقه ى تاریخى دارد با آثار معمارى گرانبها از جمله بزرگترین مسجد جهان ( مسجد اموى) با معمارى شگفت انگیز و دیدنى ‘ ساختار شهرها چندان تغییر عمده نکرده خیابانها باریک و بازارها شکل قدیمى دارند، عمده تغییر در شهرهاى ساحلی مدیترانه بوجود آمده و شکل نو و مصالح تازه دارند.

خانواده هنوز به شکل پدرساﻻرى اداره مى شود، فرهنگ اسلامى در کل اخلاق جامعه فراگیر است. چه ۹۰% (نود درصد) مسلمان سنى، کمى علوى و شیعى، بقیه مسیحى مى باشند. در سوریه تعدادى مسلمان “دروزى” و کمى هم یهودى زندگى مى کنند.

فرهنگ سوریه به هزاران سال پیش بازمى گردد از قدیم هنر کارهاى دستى سوریان شهرت داشته، شیشه سازى، ظرفهاى

Palmyra

Palmyra

بلورین، منسوجات و فلزکارى آنان، در بازارهاى جهانى، خواستاران بسیار داشته، در آثار سعدى بزرگ، به آبگینه ى حلبى و شمشیر سورى اشاره شده است و صنایع آهنى و جنگ افزارسازى از جمله هنرهاى پایه اى مردمان سورى بوده است. به موازات آن، ادبیات و مراکز دانش نظرى هم پیشرفت هایى داشته اند. “مولوى کبیر” چند سال از عمر شریفش را در شهر حلب به فراگیرى و تلمذ، سپرى فرمود. “متنبى” هم شاعر بزرگ آن سامان بود.

موقعیت آن سرزمین حوادث تاریخى گونه گونى بر آن وارد آورد. راه هاى بازرگانى قدیم به آن ارزش بسیار داده تا آنجا که سوریه میدان مبارزه ى ابرقدرت هاى زمانه و امپراطورى ها بود و در آن کشاکش ها، تاثیرات فرهنگى و نوسازى هاى فراوان بوجود آمد. اقوام سامى احتماﻻً ۳۵۰۰ ق. م به کناره هاى غربى آمده باشند. آنان بنیانگذار شهرها بودند. اولین شهر EBLA نام داشت. دیگرى شهر “پالمیرا” است.  

خرابه هاى پالمیرا امروز در غرب صحراى سوریه با معمارى رومى پابرجاست. پالمیرا در کناره ى واحه اى بین راه فرات به مدیترانه ساخته شده بود. پالمیرا مرکز اختلاط فرهنگ شرق و غرب شده بود وجود معبد خداى “بعل” که مورد پرستش فنیقیان بود در پالمیرا نشان برخورد فرهنگى در آن مکان است و معمارى معبد هم رومى است. سال ۱۶۰ میلادى پالمیرا به تصرف رومیان درآمد. سال ۲۶۰ که پارسها، سوریه را به امپراطورى پارس افزودند، “سپتیموس اونتوس” با سپاهیان پارس جنگیدند و پس از مرگ وى بیوه ى او “زنوبیا” توانست سلطه ى خود را تا حد مصر گسترش دهد، حتى آسیاى صغیر (ترکیه) را جزو قلمرو خود ساخت و رومیان را عقب

Damascus

Damascus

راند. سرانجام “اورلیان” امپراطور روم در سال ۲۴۴ میلادى زنوبیا را گرفت و پالمیرا شهر زیباى تجارى را ویران ساخت. از سال پانصد میلادى به بعد “ژوستى نین” از پالمیرا به صورت دژى نظامى در برابر هجوم سپاهیان سرزمین پارس استفاده مى کرد.

ناگفته نماند، سامى ها حدود پانصد سال بر سوریه حکومت کردند و “اکدى”ها از ۲۳۰۰ تا ۲۰۰۰ ق. م بر قسمت هاى شما ل و شرقى آن سرزمین و “کنعانى”ها بر قسمت هاى جنوبى و غربى حکومت کردند و فلسطینى هاى دریانورد، موجب گسترش فرهنگ  سورى به دیگر مناطق مدیترانه شدند.

ارمنى ها حدود ۱۵۰۰ ق. م به سوریه رسیدند و فرهنگ خود را در سوریه اشاعه دادند، آنان قومى مرفه و آسوده در شهرهایى همچون دمشق بودند.

“عبرانى”ها در بخش جنوبى سوریه اواخر ۱۲۰۰ ق. م رسیدند و آیین یکتاپرستى را جزو باور سوریان نمودند.

در سال ۷۳۹ ق. م “آشوریان” بر سرزمین سوریه تسلط یافتند و از سال ۶۱۲ ق. م “بابلیان” کنترل سوریه را بدست گرفتند.

Alepo

Alepo

“پارس”ها، بابلیان را از سوریه بیرون راندند و سوریه در سال ۵۳۹ ق. م جزوى از امپراطورى “پارس” شد.

سال ۳۳۳ ق. م سپاهیان اسکندر بر پارسیان غلبه یافتند و بعد از وى “سلوکیان” بر متصرفات اسکندر فرهنگ یونانى را انتشار دادند.

سوریه در سال ۶۴ ق. م به دامان رومیان افتاد و ۷۰۰ سال را تحت فرماندهى و قوانین رومى گذراندند. 

و در خلال ایجاد دوران مسیحیت بخش بزرگى از سوریه جزو بیزانس و روم مذهبى درآمد. 

اسلام امپراطورى بیزانس را شکست داد و جاى مسیحیت را گرفت و از آغاز ۶۶۱ برابر با ۴۰ هجرى خلفاى بنى امیه امپراطورى وسیع اسلامى را از شهر دمشق اداره مى کردند تا در سال ۷۵۰ میلادى برابر با ۱۲۹ هجرى، خلفاى عباسى، بنى امیه را شکست دادند و مقر حکومتى به بغداد انتقال یافت.

سوریه در جنگ هاى صلیبى از سوى اروپاییان مورد تجاوز و یورشهاى نظامى قرار گرفت صلیبیون فلسطین را از دست مسلمانان درآوردند. از ۱۲۶۰ تا ۱۵۱۶ زیر نفوذ مملوکان مصرى و از ۱۵۱۶ جزو قلمرو و ترکان عثمانى بود. از حدود ۱۷۰۰ میلادى قدرت عثمانى رو به ضعف رفته بود و اندیشه هاى عربى فکر استقلال طلبى را در اذهان سوریان پرورش مى داد. در خلال جنگ اول جهانى سوریه و دیگر سرزمین هاى عربى تحت سلطه ى عثمانى سر به شورش برداشتند. انگلستان به جنگ علیه عثمانى کمک کرد. وقتى جنگ اول جهانى به سر آمد، سوریه ى بزرگ به سوریه و فلسطین تجزیه و سرزمین فلسطین هم بعدها به فلسطین و اردن تقسیم گردید. بعدتر هم لبنان از مانده ى سوریه به وجود آمد. سوریه و لبنان از سوى سازمان ملل تحت سرپرستى فرانسه قرار گرفتند. 

سال ۱۹۴۹ با خروج نیروهاى فرانسوى، سوریه استقلال خود را اعلان کرد. سال ۱۹۴۷ UN.

فلسطین را به دو بخش اسراییل و فلسطین تقسیم نمود. اسراییل سال ۱۹۴۸ مستقل شد. در نتیجه سوریه و دیگر اعراب به

Ebla

Ebla

اسراییل حمله بردند و لى پیروز نشدند. UN آتش بس داد و سرانجام یک میلیون فلسطینى آواره ى دیگر کشورهاى عربى و بى وطن شدند.

سال ۱۹۵۸ سوریه به اتحادیه ى عرب به رهبرى مصر عبدالناصر پیوست چون مصر در فکر کنترل همه اعراب بود سوریه سال ۱۹۶۱ از اتحادیه خارج شد. اوایل سال ۱۹۶۰ حزب بعث به قدرت رسید. 

ژنرال حافظ اﻻسد که از علویان سوریه بود به ریاست حزب بعث و در نتیجه رییس جمهور مادام العمر سوریه رسید. سال ۱۹۶۷ پنجم جون جنگ بین اعراب مصر، سوریه، اردن با اسراییل درگرفت بعد از شش روز پیروزى با اسراییل بود و بسیارى از سرزمین هاى اعراب را به تصرف درآورد. - از جمله ارتفاعات گوﻻن در جنوب غربى سوریه.

سال ۱۹۶۷ نیروهاى نظامى سوریه براى حمایت از لبنان وارد آن سرزمین شدند و مراد جلوگیرى از جنگ داخلی لبنان بوده از آن زمان نیروهاى سورى در لبنان بودند تا ترور و مرگ سیاسى رفیق  الحریرى نخست وزیر لبنان. امروز سوریه که با تمام سخت گیرى هایى که بر مردم خود دارد، بین کشورهاى عربى فقیر، از زندگى نسبتا مرفهى برخوردار است، از سوى آمریکا و متحدانش بخاطر

Hama

Hama

اسراییل زیر فشار قرار دارد، بهانه ى تجهیز کردن نیروهاى حزب الله واقع در “دره ى بقاع” همچون شمشیر دموکلس باﻻى سر آنهاست. تا بتوانند، هم بازارهاى فروش کاﻻهاى خود هم اسراییل آزاد و سر خود را به صورت پایگاه عمده اى در دست داشته باشند. در این میان مردم آزادیخواه سوریه هستند که مانند دیگر کشورهاى ذیحق آزادى قربانى مطامع غرب مى شوند. غربى ها هیچ در اندیشه ى رهانیدن دیگران نیستند. این آزادیخواهانند که باید اندیشه ى آزادمنشى و حقوق برابر با دیگر ملت ها را در جامعه ى عقب نگهداشته ى خود بپرورند و با شکیبایى و آگاهى در گسترش و بهره جویى از شیوه هاى دموکراتیک بکوشند، جنگ و خونریزى به ضرر نیروهاى رهایى خواه و حق طلب مى باشد.

Houshang Saranj - Toronto

ارسال شده در نوشته‌ها

نظر شما



درباره گلهای کاکتوس


گلهای کاکتوس مجموعه ایست از نوشته های پراکنده هوشنگ سارنج که به ضرورتِ تعهد نویسنده نسبت به آموزشِ زبانِ فارسی از طریق اینترنت در اختیار علاقمندان قرار گرفته است.

نویسنده باور دارد؛ راه یابی به رسانه های نوشتاری، پیوندی با خوبی و هنرمندانه بودنِ اثر ندارد؛ پشتوانه ای دوستانه می خواهد و آشنایی با راه کارهای نوینِ - جهانِ اقتصادی - که یگانه سود، در کفه ی سنگینترِ شعورِ شاعرانه نیست.

امروز، به یمنِ اینترنت، بی بازدارنده ای، همچون میهمانِ ناخوانده، آرام، از لایِ در به جهانِ بی مرزِ دانشِ گسترده به شاگردی آمده است.